Roland Barthes

Sade, Fourier, Loyola

 

Oorspronkelijke titel: Sade Fourier Loyola, 1970
Vertaling: Maartje Luccioni, 1984
Uitgever: De Arbeiderspers
ISBN13: 978-90-295-0118-7ISBN: 9789029501187

Flaptekst

'Wat uitvalt tussen Sade en Fourier,' schrijft Barthes in zijn voorwoord bij Sade, Fourier, Loyola, 'is het sadisme. Wat uitvalt tussen Loyola en Sade is het gesprek met God. Maar de schriftuur is eender: eenzelfde klassificeerlust, eenzelfde verdeelwoede, eenzeIfde beeldgebruik, eenzelfde opbouw van het stelsel, hetzij maatschappelijk, erotisch of fantasmatisch. Geen enkele van deze drie auteurs Iaat ook maar de minste vrijheid; aIle drie maken ze het genot, het geluk, de communicatie afhankelijk van een onwrikbare code of aIs we nog beledigender willen zijn, van een schema. Hier zijn ze dan gedrieën verenigd, de gedoemde schrijver, de grote utopist en de heilige ]ezuïet.'

Wat hij aan dit trio, de Jezuïet, de utopist en de Libertijn als gemeenschappelijk kenmerk ziet is hun vermogen een nieuwe taal te produceren binnen de oude taal. Wat voor ieder literair werk geldt of zou moeten gelden: een hoge graad van onafhankelijkheid ten opzichte van de betekenis die eraan gehecht wordt, en nog meer ten opzichte van datgene waarnaar het verwijst, wordt in dit soort uitzonderlijke teksten pas goed duidelijk: de sexuele excessen, die Sade zijn personages laat bedrijven zijn een revolutie in wat men tot dan toe over sexualiteit durfde schrijven en ze zijn tegelijkertijd niet werkelijk uitvoerbaar. De utopistische samenleving van Fourier is nog duidelijker een plezier van de verbeelding en schept eerder nieuwe werkelijkheid dan dat ze ernaar verwijst. Voor Ignatius van Loyola, die, aldus Barthes, net zoveel moeite doet om de geest van beeldvorming te verlossen, liggen de zaken op het eerste gezicht ingewikkelder. Maar ook hij schept een wereld van woorden die nog nooit vertoond is, zelfs niet in het Christendom.

* De taal is voor Barthes iets heel fysieks, door en door erotisch. J.F. Vogelaar in De Groene
* Barthes was een nomade. Hij was wel het bekendst door zijn semiologische analyses van de literatuur maar hij schreef over alles. ln de literatuur analyseerde hij de tekens: hij zocht naar de sociologische, psychoanalytische, de ideologische en de politieke betekenis van taal, de vorm en de inhoud van literatuur. En hij las zoals niemand voor hem had gelezen. - Carel Peeters in Vrij Nederland
* We zien in het werk van Barthes voooral een schrijver van het slag dat zijn onderwerp primair wil zien aIs de manifestatie van een idee. Daarin was hij de origineelste stilist van zijn tijd. - Times Literary Supplement

Recensies

  • Het genot van de tekst, Bespreking van: Roland Barthes Sade, Fourier, Loyola - Jeroen Onstenk, Krisis, 18-03-1985

 

 

email

contact

wie ben ik