";?>

home Barthes notities Nietzsche spreekt

Nietzsche spreekt in Het plezier van de tekst

work in progress

 

De aanwezigheid van Nietzsche

In de introductie van The Gentlest Law beargumenteert Armine Mortimer dat Nietzsche zwaar doorklinkt in Het plezier van de tekst. Nietzsche is een duidelijke intertext:

"Certain intertexts insist. The writings of Nietzsche are the most important, the Nietzsche who dared to "dis-course from brilliance to brilliance, from abyss to abyss" (GV 72) that French culture has lacked; who formulated the "indifference to science" that has become very important to Barthes (GV Ill); who gave to nihilism a definition that The Pleasure of the Text rests on; whose subject is fictive; who is cited most in The Pleasure of the Text-and the most often occulted. Quotations without quotation marks are not the only traces of this rejection of acknowledgment or attribution; there are references that are completely unmarked, as if Nietzsche were a textual space in which The Pleasure of the Text functions. What comes to Barthes from reading Nietzsche is this: "A kind of music, a pensive sonority, a more or less dense play of anagrams. (I had my head full of Nietzsche, whom I had just been reading; but what I wanted, what I was trying to collect, was a song of sentence-ideas: the influence was purely prosodic)" (RB 107). But the pleasure of the text never excuses, never explains itself." (Mortimer the gentlest law p 12-13) De inleiding vervolgt met nog twee pagina's aan voorbeelden (p 12-15) Zie hiervoor verder de inleiding van the gentlest law.

In het artikel L'écriture par soustraction: le manuscrit du Plaisir du texte uit 1995 onderstreept Mortimer mog eens hoe vaak Nietzsche in het plezier van de tekst te gast is:

"Nietzsche est la grande référence de ce moment de la pensée barthésienne, comme l'ont reconnu plusieurs lecteurs, comme l'a démontré mon analyse des intertextes dans The Gentlest Law, et comme Barthes l'a signalé lui-même dans la table d'héritages dans Roland Barthes. Mais si Nietzsche est très présent, les marques de cette influence sont progressivement effacées du texte. Le philosophe « disparaît» à tous les niveaux: les sources, le nom propre, l'intertexte et les guillemets de la citation. J'ai montré dans mon livre combien d'intertextes nietzschéens se cachent dans des citations non attribuées et parfois sans guillemets. Le manuscrit révèle en plus que Barthes a souvent éliminé le nom de Nietzsche." (Mortimer 1995 p 166)

Nietzsche is niet alleen letterlijk in de tekst aanwezig. Mortimer ziet ook overeenkomsten in bepaalde stilistische kenmerken en thematieken (het rhetorische karakter van taal, de affirmatie van het lichaam, het nihilisme e.d.). In een later stadium wil ik daar nog op terug komen (work in progress).

Nietsche is in tenminste achttien van de 45 paragrafen aanwezig. Vooral de nagelaten fragmenten die gepubliceerd zijn in La volonté de Pouvoir (Der wille zur Macht) klinken in de fragmenten door.

Aanpak inventarisatie

Op deze pagina wil ik eerst de verwijzingen naar Nietzsche inventariseren. Hierbij worden de aforismen waaruit geciteerd wordt in zijn geheel gepresenteerd. Niet om een bron of oorsprong te vinden maar vooralsnog om Nietzsche luider door te laten klinken. Daarna zal op meer systematische wijze de connectie Barthes - Nietzsche onderzocht worden (work in progress)

Per paragraaf uit Het plezier van de tekst wordt aangegeven waar of hoe Nietzsche wordt geciteerd. Ik neem hierbij the gentlest law als uitgangspunt en vul deze zo nodig aan. Vervolgens wordt de tekst van Nietzsche erbij gezocht,. Dit laatste is niet eenvoudig. Vaak verwijst Mortimer naar the Will to Power. De hier gehanteerde indeling is een ander dan in veel van de huidige Duitse en Nederlandse uitgaven. Zie hiervoor de pagina over het werk van Nietzsche.

Dit geeft me wel een kans om Nietzsche op een geheel andere wijze te lezen.

De paragrafen uit Het plezier van de tekst die Nietzsche doorkruisen zijn (tenminste) de volgende:

Work in progress

De aforismen van Nietzsche

In bijgaand bestand wordt het resultaat van de inventarisatie gepresenteerd. De annotatie van Mortimer wordt vermeld plus de gevonden aforismen van Nietzsche: aforismen van Nietzsche.

 

email

contact

wie ben ik