Roland Barthes
De lichtende kamer
Oorspronkelijke titel: La chambre claire. Note sur la photographie, 1980
Vertaling: Maartje Luccioni, 1988
Uitgever: De Arbeiderspers
ISBN-10: ISBN-10: 90-295-0147-2
ISBN-13: ISBN-13: 978-90-295-0147-7
Flaptekst
'Het is alweer een hele tijd geleden dat ik op een dag een foto onder ogen kreeg van Jerôme, de laatste broer van Napoleon. Ik dacht toen bij mezelf, met een verbazing die er sindsdien niet minder op is geworden: "Ik kijk in de ogen die de keizer hebben aanschouwd."
Soms had ik het over mijn verbazing, maar aangezien niemand die scheen te delen - zo bestaat het hele leven uit een serie kleine eenzaamheden - dacht ik er verder niet meer aan.'
Dit schrijft Roland Barthes in zijn laatste boek. De fotografie bleef hem echter fascineren. 'Ik wilde met aile geweld weten wat de fotografie eigenlijk was, welke wezenstrek hier nu wel het verschil uitmaakte met andere beelden.'
ln De lichtende kamer gaat Barthes op zoek naar de identiteit van de foto ais uitdrukking van de waarheid. Hij ontdekt het surplus in het wezen van de foto, dat bijna niet te definiëren is: de aura. Die geeft uitdrukking aan de persoon voor zover deze zichzelf geen 'air' aanmeet. Barthes illustreert dit met een voorbeeld.
Alle foto's van zijn moeder hadden voor Barthes iets weg van maskers. Bij de laatste foto bleek dit masker ineens verdwenen te zijn. Hoe dat kwam? De aura was dezelfde die hij altijd van haar gekend had. Dit is de eigenschap van de foto die de Tijd letterlijk doet terugkeren. We ontdekken de extase van de fotografie.
* Het boek is vooral bijzonder omdat het erin slaagde twee dimensies van het werk, de wetenschappelijke en de literaire, in elke fase duidelijk te omlijnen. - Geert Leenhout in De Standaard
* Scherpzinnig, helder en briljant: ook dit weer met een hartverscheurende liefde geschreven boek is een onmisbaar onderdeel in de geschiedenis van Barthes' zeldzame intelligentie. - Bernard-Henri Lévy
Recensies
- Even kernachtige als apodictische stellingenRoland Barthes over fotografie - Mariėtte Haveman, Vrij Nederland, 14-05-1988

